Muslimani u Evropi



Jamshed Bokhari

Muslimani u Evropi žive u sve težim okolnostima. Evropa nikada nije bila naročito sklona prema svojim orijentalnim susjedima niti prema stanovnicima njenih bivših kolonija. Moglo bi se čak dokazati da je evropski kolonijalizam odgovor bivšem islamskom osvajanju i vladavini unutar Evrope, i jedna od ideja vodilja koje su ekspanzionističku Evropu povele u osvetu. Možda je ona i morala osvojiti onoga ko je bio nju najprije osvojio. No, kako god bilo, ako je osveta igrala bilo koju vrstu uloge u evropskoj revitalizaciji poslije perioda mračnjaštva, i poslije njenog ličnog unutrašnjeg preporoda, može se reći da stara želja još nije zadovoljena. Na primjer, srpska politika i akcije protiv bosanskih muslimana i Albanaca na Kosovu indicira to da je osvjetnički aspekt evropskog kretanja više aktuelna realnost nego fikcija.

Međutim, srpska agresija je samo jedna očita forma evropske antipatije prema islamu. Iako se muslimanske zajednice u Njemačkoj, Francuskoj i Velikoj Britaniji ne susreću sa srpskim stilom masovnog zatiranja niti sa bilo čim sličnim, one imaju iskustva sa mnogo "suptilnijom" formom islamofobije. Premda ovaj fenomen nije sasvim "suptilan" u pravom smislu, u poređenju sa onim šta se sve dešavalo, sve je "suptilno". 

Troje velikih 

Za Veliku Britaniju i bivšu Zapadnu Njemačku, primarna motivacija za dozvolu imigracije nedomicilnog stanovništva je bila ekonomske prirode, t.j. potreba za radnom snagom. Obije ove zemlje su doživljavale brz industrijski rast u vremenu poslije Drugog svjetskog rata i u vrijeme Hladnog rata. Domaća radna snaga nije mogla uskladiti korak sa rastućom industrijalizacijom tako da je potreba za radnom snagom bila najvažnija. Rješenje Velike Britanije je bilo u okretanju svojim bivšim kolonijama, uglavnom iz južne Azije. 

Razlog uvoza radne snage iz bivših kolonija je bio jednostavan. Narod nastanjen na bišim posjedima se upravo bio oslobodio zvaničnog kolonijalnog statusa. Njihovo iskustvo tokom kolonijalne vladavine ih je modernizovalo u britanske socijalne strukture na takav način da su se mogli lakše asimilirati, a zatim funkcionirati kao "podesan" sloj britanskog društva, za razliku od radne snage uvezene iz ostalih dijelova svijeta ili iz same Evrope. Nakon svega, do vremena nezavisnosti indijskog potkontineta, Velika Britanija je već postala vešta u eksportovanju južnoazijske snage unutar ogromnog domašaja njenog kolonijalnog carstva. Sunce nikad ne zalazi a da ne dodirne Južnoazijce. Nije trebalo mnogo više napora da se pređe na drugo tržište iz, radnom snagom oskudnih, kolonija u užu Veliku Britaniju. 

Rapidna industrijalizacija bivše Zapadne Njemačke događala se u isto vrijeme kada i u Velikoj Britaniji. Međutim, koncentrišući se na mirnodopsku industriju, Zapadna Njemačka je imala više konkurentskog preimućstva. Ovo je bilo, najvećim dijelom, usljed toga što pobjednici Drugog svjetskog rata nisu dozvolili Njemačkoj da odražava efikasne ofanzivne oružane snage, rascjepkavši je u vojne zone pod njihovom komandom. Učinivši ovo, nekomunistiškoj Njemačkoj je dopušteno da svoj društveni proizvod koncentriše na mirnodopski razvoj. To je bilo veliko olakšanje, koje bi dobro došlo svakom državnom budžetu. 

Ipak, uprkos ovom olakšanju, Njemačka je bila fizički podijeljena na dvotrećinski dio pod zapadnjačkom upravom i na preostali dio, koji je bio pod sovjetskom upravom. U uslovima postojeće domaće radne snage, brzo rastuća ekonomija (oslobeđena od vojnih izdataka) je bila u krajnjoj oskudici. Za razliku od Velike Britanije, Njemačka nije imala naročito veliko kolonijalno carstvo, tako da korišćenje tih resursa nije dolazilo u obzir. No Njemačka je nastavila sa očuvanjem veza sa Turskom, njenim bivšim saveznikom iz Prvog svjetskog rata (uprkos tome što je formalno stanje te države bilo značajno izmijenjeno, od otomanske uprave sa kojom su bili u savezu do državne strukture kreirane od strane Ataturka.) 

Povrh toga, kako Njemačka nije imala svojih kolonija kao resurs radne snage, ona je morala tu radnu snagu potražiti u svojoj neposrednoj okolini - u istočnoj Evropi. Zapadna Njemačka je mogla ostvariti dva cilja sa jednom imigracionom politikom. To su bili uvoz radne snage i igranje uloge međunarodnog moralnog centra, primajući izbjeglice iz zemalja koje su tada pripadale komunističkom bloku. 

Francuska je, s druge strane, imala krajem Drugog svjetskog rata ogromno kolonijalno carstvo. Međutim, ona nije imala tako rapidan industrijalizacijski plan kao gore pomenute dvije zemlje. Ne baš u tolikoj mjeri kao Njemačkoj i Velikoj Britaniji, ali i Francuskoj je bila potrebna radna snaga. Dakle, kao i njeni susjedi sa brzorastućom ekonomijom, i Francuska inicira imigracionu politiku napravljenu tako da dovede ljude iz njenih kolonija. Ali rezonovanje koje je vodilo ovakvu politiku poteklo je više zbog političkih potreba nego zbog ekonomske želje, jer kao što rekosmo, njoj radna snaga nije bila potrebna u tolikoj mjeri. 

Na kraju Drugog svjetskog rata, Francuska je, za razliku od Velike Britanije, čvrsto i tvrdoglavo željela da zadrži svoje kolonijalne posjede. Levant ( zona koja je uključivala Liban, Siriju i dijelove Iraka i Jordana) i dva druga regiona, uključena u posjede Francuske, iako svjesna njene tvrdoglavosti, priželjkivala su kraj kolonijalne uprave. Posjedi u oba Vijetnama i u Alžiru počeli su Francuskoj da postaju sve teži za zadržavanje. 



1 2 next